Використання штучного інтелекту в маркетингових дослідженнях. Позиція Польського наукового товариства маркетингу

Анотація

У статті розкрито позицію Польського наукового товариства маркетингу щодо використання штучного інтелекту в наукових і маркетингових дослідженнях. Визначено можливості систем ШІ для пошуку й опрацювання інформації, аналізу великих масивів даних, виявлення дослідницьких прогалин, мовного редагування та підвищення продуктивності науковців. Акцентовано на ризиках дезінформації, алгоритмічної упередженості, порушення авторських прав, конфіденційності й методологічних стандартів. Обґрунтовано необхідність прозоро повідомляти про застосування ШІ, критично перевіряти результати та зберігати моральну, етичну й юридичну відповідальність дослідника. Подано рекомендації щодо відповідального використання ШІ як допоміжного інструменту, що не може замінити інтелектуальну і творчу працю науковця.

Ключові слова: маркетинг; штучний інтелект; маркетингові дослідження; етика наукових досліджень; цифрова економіка; наукова доброчесність; відповідальність дослідника; Польське наукове товариство маркетингу; методологія досліджень.

DOI: 10.15276/mdt.10.3.2026.1

1. Rosenberg, A., & McIntyre, L. (2020). Philosophy of science: A contemporary introduction (4th ed.). Routledge. https://doi.org/10.4324/9780429447266.


2. Heller, M. (2009). Filozofia nauki. Petrus.


3. Kuhn, T. S. (2012). The structure of scientific revolutions. University of Chicago Press. https://doi.org/10.7208/chicago/9780226458144.001.0001.


4. Przyłuska-Fiszer, A. (2012). Etyka badań naukowych – od etosu do regulacji. Postępy Rehabilitacji, 26(4), 15–21.


5. ALLEA. (2023). The European code of conduct for research integrity (Rev. ed.). https://allea.org


6. Komisja do Spraw Etyki w Nauce. (2024). Kodeks etyki pracownika naukowego. Polska Akademia Nauk. https://pan.pl/etyka-w-nauce/.


7. Magna Charta Observatory. (2020). Magna Charta Universitatum 2020. https://www.magna-charta.org.


8. Madalińska-Michalak, J. (2022). Etyka i pasja w pracy naukowca. In M. Gensler, A. Gralińska-Toborek, W. Kazimierska-Jerzyk, K. Kędziora, J. Miksa, & M. Mansfeld (Eds.), Practica et speculativa: Studies offered to Professor Andrzej M. Kaniowski (pp. 233–244). Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. https://doi.org/10.18778/8220-570-1.12.


9. Walczak-Duraj, D. (2017). Przyczyny deficytów i dylematów etycznych w badaniach naukowych. Annales. Etyka w Życiu Gospodarczym, 20, 17–32. https://doi.org/10.18778/1899-2226.20.1.02.


10. Różanowski, K. (2007). Sztuczna inteligencja – rozwój, szanse i zagrożenia. Zeszyty Naukowe Warszawskiej Wyższej Szkoły Informatyki, (2), 110.


11. Tadeusiewicz, R. (2026). Sztuczna inteligencja: Od Turinga po ChatGPT. Wydawnictwo RM.


12. Panchenko, M. O. (2026). Perspektyvy rozvytku tsyfrovykh tekhnolohii na osnovi shtuchnoho intelektu [Prospects for the development of digital technologies based on artificial intelligence]. Marketynh i tsyfrovi tekhnolohii [Marketing and Digital Technologies], 10(2), 37–46. (in Ukrainian).


13. Stacewicz, P. (Ed.). (2025). Ethical aspects of AI. Instytut Problemów Współczesnej Cywilizacji im. Marka Dietricha. https://www.ipwc.pw.edu.pl/wydawnictwa/rok-2025.


14. Sempryk, J. (2023). Implikacje etyczne na temat sztucznej inteligencji. Społeczeństwo. Studia, Prace Badawcze i Dokumenty z Zakresu Nauki Społecznej Kościoła, 33(2), 71.


15. Pawiński, P. (2022). „Tak działa nauka”: Retoryczne aspekty naukowego marketingu. Academic Journal of Modern Philology, 15, 257–266. https://doi.org/10.34616/ajmp.2022.15.20


16. Kamiński, J. (2026). Using artificial intelligence in marketing/Wykorzystanie sztucznej inteligencji w marketingu. Social Dissertations/Rozprawy Społeczne, 20(1), 76–96. https://doi.org/10.29316/rs/219966.


17. Mruk, H. (2023). Znaczenie interdyscyplinarności w rozwoju marketingu. In J. Polowczyk (Ed.), Ekonomia i inne nauki społeczne: Studia interdyscyplinarne (pp. 39–54). Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu. https://doi.org/10.18559/978-83-8211-192-7/2.


18. Chryssides, G. D., & Kaler, J. H. (2003). An introduction to business ethics. Thomson Learning.


19. De George, R. T. (2006). Business ethics (6th ed.). Pearson/Prentice Hall.


20. Kumar, D., & Suthar, N. (2024). Ethical and legal challenges of AI in marketing: An exploration of solutions. Journal of Information, Communication and Ethics in Society, 22(1), 124–144. https://doi.org/10.1108/JICES-05-2023-0068.


21. Garbarski, L. (2024). Etyczne aspekty działań marketingowych. In W. Gasparski (Ed.), Biznes, etyka, odpowiedzialność. Wydawnictwo Naukowe PWN.


22. Natsionalnyi universytet «Odeska politekhnika». (2026). Marketynh i tsyfrovi tekhnolohii: Zbirnyk materialiv VII Mizhnarodnoi naukovo-praktychnoi konferentsii, 25–26 chervnia 2026 roku [Marketing and digital technologies: Collection of materials of the VII International scientific and practical conference, June 25–26, 2026]. Odesa: Natsionalnyi universytet «Odeska politekhnika». (in Ukrainian).


23. Pałetko, T. (2025). Sztuczna inteligencja w marketingu cyfrowym – przykłady badań, zastosowań i perspektywy rozwoju. Zarządzanie w Kulturze, 26(2), 181–195. https://doi.org/10.4467/20843976ZK.25.013.21914.


24. Savchenko, S., Alimov, D., & Sukach, O. (2025). Artificial intelligence in marketing: From communication strategy to branding—Model of an AI agent network. Marketing and Digital Technologies, 9(4), 55–65. https://doi.org/10.15276/mdt.9.4.2025.3.


25. Davenport, T. H., & Ronanki, R. (2018). Artificial intelligence for the real world. Harvard Business Review, 96(1), 108–116.


26. Kravchenko, O., Polishchuk, I., Stankevych, I., & Yakushevska, O. (2025). Features of the creative approach in forming an organization’s content strategy in social networks. Marketing and Digital Technologies, 9(4), 66–78.


27. Plantec, P. (2003). Virtual humans: A build-it-yourself kit, complete with software and step-by-step instructions. AMACOM.


28. Huang, M.-H., & Rust, R. T. (2021). A strategic framework for artificial intelligence in marketing. Journal of the Academy of Marketing Science, 49, 30–50. https://doi.org/10.1007/s11747-020-00749-9.


29. Andrejuk, K. (2023). Funkcjonowanie komisji etyki badań naukowych w warunkach dywersyfikacji struktur i norm – perspektywa neoinstytucjonalna. Studia Socjologiczne, 251, 123–144. https://doi.org/10.24425/sts.2023.148177.


30. Surmiak, A. (2022). Etyka badań społecznych naukowych: Między kodyfikacją, instytucjonalizacją i praktyką badawczą. Diametros, 19, 36–50. https://doi.org/10.33392/diam.1818.


31. Waśkowski, Z., & Wiktor, J. W. (2024). Definiują nas wartości i zasady: Kodeks środowiska naukowego marketingu. Przegląd Organizacji, (1), 84–91. https://doi.org/10.33141/po.2024.01.08.


32. Waśkowski, Z., & Wiktor, W. J. (2026). Tsinnosti ta pryntsypy etyky naukovykh doslidzhen u marketynhu v Polshchi [Values and principles of research ethics in marketing in Poland]. Marketynh v Ukraini [Marketing in Ukraine], (3), 54–60. https://uam.in.ua/common/marketing-in-ukraine_3_2026/ (in Ukrainian).